მენსტრუაციის დროს ტკივილი ძალიან გავრცელებული ჩივილია. ACOG-ის მონაცემებით, ქალების ნახევარზე მეტს მენსტრუაციის დროს 1–2 დღის განმავლობაში აქვს მტკივნეული შეგრძნებები. თუმცა ძლიერი ტკივილი, რომელიც ხელს უშლის მუშაობას, სწავლას, ძილს ან ყოველდღიურ საქმიანობას, არ უნდა ჩაითვალოს ნორმის ვარიანტად, რომლის უბრალოდ ატანაა საჭირო.
მედიცინაში მტკივნეულ მენსტრუაციას დისმენორეა ეწოდება. ის შეიძლება იყოს პირველადი ან მეორეული.
რატომ გვტკივა მუცელი მენსტრუაციის დროს?
პირველადი დისმენორეის დროს ტკივილი არ არის დაკავშირებული მენჯის ორგანოების რაიმე დაავადებასთან. მენსტრუაციის დროს იზრდება პროსტაგლანდინების აქტივობა — ნივთიერებების, რომლებიც ხელს უწყობენ საშვილოსნოს შეკუმშვას. რაც უფრო მაღალია მათი დონე, მით უფრო გამოხატული შეიძლება იყოს სპაზმები.
როგორც წესი, ასეთი ტკივილი იწყება უშუალოდ მენსტრუაციამდე ან მისი დაწყებიდან პირველ საათებში, ყველაზე ინტენსიურია პირველ დღეს და თანდათან მცირდება 2–3 დღის განმავლობაში.
საინტერესოა, რომ პირველადი დისმენორეა, როგორც წესი, ასაკთან ერთად არ ძლიერდება. პირიქით, ბევრ ქალს დროთა განმავლობაში მენსტრუალური ტკივილი უმცირდება და ზოგჯერ მშობიარობის შემდეგაც მცირდება.
როგორ შევაფასოთ ტკივილის ინტენსივობა მენსტრუაციის დროს?
მენსტრუალური ტკივილის ინტენსივობის შესაფასებლად შეიძლება გამოყენებულ იქნას ვიზუალური ანალოგური სკალა (VAS) ან 0-დან 10-მდე რიცხვითი სკალა, სადაც:
- 0 ქულა — ტკივილი არ არის;
- 1–3 ქულა — მსუბუქი ტკივილი;
- 4–6 ქულა — ზომიერი ტკივილი;
- 7–10 ქულა — ძლიერი ტკივილი.
VAS ხელს უწყობს ტკივილის სუბიექტური ინტენსივობის ობიექტურად შეფასებას, დროთა განმავლობაში მისი ცვლილების და მკურნალობის ეფექტურობის შეფასებას.
რატომ შეიძლება მენსტრუაცია ასაკთან ერთად უფრო მტკივნეული გახდეს?
თუ ადრე მენსტრუაცია თითქმის უმტკივნეულოდ მიმდინარეობდა, შემდეგ კი ტკივილი გაჩნდა ან თანდათან ძლიერდება, მნიშვნელოვანია მეორეული დისმენორეის გამორიცხვა — ტკივილის, რომელიც დაკავშირებულია კონკრეტულ გინეკოლოგიურ დაავადებასთან.
შესაძლო მიზეზებია:
- ენდომეტრიოზი — მეორეული დისმენორეის ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი მიზეზი; ტკივილი შეიძლება დროთა განმავლობაში გაძლიერდეს, დაიწყოს მენსტრუაციამდე და რამდენიმე დღე გაგრძელდეს;
- ადენომიოზი — შეიძლება დაკავშირებული იყოს მტკივნეულ და უხვ მენსტრუაციასთან; სიმპტომები ხშირად ასაკთან ერთად უფრო შესამჩნევი ხდება;
- საშვილოსნოს მიომა — ზოგიერთმა მიომურმა კვანძმა შეიძლება გამოიწვიოს მტკივნეული და/ან უფრო უხვი მენსტრუაცია;
- შედარებით იშვიათად მიზეზი შეიძლება იყოს მენჯის ორგანოების ანთებითი დაავადებები და სხვა გინეკოლოგიური მდგომარეობები.
ამიტომ მოსაზრება, რომ „ასაკთან ერთად მენსტრუაცია უბრალოდ უფრო მტკივნეული ხდება“, ბოლომდე სწორი არ არის. ასაკი თავისთავად არ წარმოადგენს მენსტრუალური ტკივილის გაძლიერების მიზეზს. უფრო ხშირად, დროთა განმავლობაში შეიძლება განვითარდეს ან კლინიკურად უფრო შესამჩნევი გახდეს ისეთი დაავადებები, რომლებმაც შეიძლება მეორეული დისმენორეა გამოიწვიოს.
როდის არის მტკივნეული მენსტრუაცია გინეკოლოგთან მიმართვის მიზეზი?
მნიშვნელოვანია სიმპტომების გინეკოლოგთან განხილვა, თუ ტკივილი:
- ახლახან გაჩნდა, მიუხედავად იმისა, რომ ადრე მენსტრუაცია უმტკივნეულოდ მიმდინარეობდა;
- თანდათან ძლიერდება;
- ხელს უშლის ყოველდღიურ ცხოვრებას და ხშირად საჭირო ხდება სამსახურის, სწავლის ან სხვა საქმიანობის გაცდენა;
- გრძელდება მენსტრუაციის პირველი დღეების შემდეგაც;
- თან ახლავს ძალიან უხვი ან არარეგულარული სისხლიანი გამონადენი;
- დაკავშირებულია ტკივილთან სქესობრივი აქტის, დეფეკაციის ან შარდვის დროს.
ასეთ შემთხვევებში ექიმის ამოცანაა არა მხოლოდ ტკივილგამაყუჩებლის დანიშვნა, არამედ იმის გარკვევაც, ხომ არ არსებობს მეორეული დისმენორეის მიზეზი.
რა არის მნიშვნელოვანი გვახსოვდეს?
მენსტრუაციის პირველ დღეებში ზომიერი სპაზმები საკმაოდ ხშირია. თუმცა ძლიერი ან თანდათანობით გამწვავებული ტკივილი არ უნდა ჩაითვალოს მენსტრუალური ციკლის გარდაუვალ ნაწილად.
თუ მენსტრუაცია შესამჩნევად უფრო მტკივნეული გახდა, განსაკუთრებით მაშინ, თუ ადრე მსგავსი პრობლემა არ არსებობდა, სასურველია მიმართოთ გინეკოლოგს და გაარკვიოთ მიზეზი.