კლიმატის ცვლილება მხოლოდ ჰაერის ტემპერატურაზე არ მოქმედებს. უფრო თბილი ზამთარი და თბილი სეზონის გახანგრძლივება ქმნის პირობებს ზოგიერთი ინფექციის გადამტანის — მათ შორის ტკიპებისა და კოღოების — გავრცელებისთვის.
2026 წლის აგვისტოში Reuters-მა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ კომპანია Bavarian Nordic ევროპის ზოგიერთ რეგიონში ტკიპებით გამოწვეული ენცეფალიტის (TBE) გავრცელების ზრდას აკვირდება. კომპანიის აღმასრულებელი დირექტორის თქმით, გერმანიაში TBE-ის რისკის ზონად მიჩნეული რეგიონების რაოდენობა წლიდან წლამდე იზრდება. მსგავსი ცვლილებები შეინიშნება ჩრდილოეთ ევროპის ზოგიერთ ქვეყანაშიც. (დაავადებათა პრევენციისა და კონტროლის ევროპული ცენტრი)
ამასთან, მნიშვნელოვანია გვესმოდეს: ეს არ ნიშნავს, რომ ბუნებაში ყოველი გასვლა ავტომატურად ინფიცირების მაღალ რისკთან არის დაკავშირებული. რისკი დამოკიდებულია კონკრეტულ რეგიონზე, ტკიპის სახეობასა და ინფექციაზე, რომლის გადატანაც მას შეუძლია.
რა ხდება საქართველოში?
საქართველო არ მიეკუთვნება იმ რეგიონებს, სადაც ტკიპებით გამოწვეული ენცეფალიტი ფართოდ არის გავრცელებული, თუმცა ტკიპები ქვეყანაში გვხვდება, ამიტომ ტკიპებით გადამდები ინფექციების რისკის სრულად უგულებელყოფა არ ღირს.
კერძოდ, საქართველოში ტკიპებში Borrelia-სა და Rickettsia-ს გვარის გამომწვევების არსებობა შესწავლილია, შესაბამისად, ტკიპის ნაკბენის შემდეგ, კონკრეტული გარემოებების გათვალისწინებით, შესაძლოა საჭირო გახდეს ტკიპებით გადამდები ინფექციების რისკის შეფასება. (OJPHI)
საქართველოში მცხოვრები ადამიანებისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ტკიპის ნაკბენის პრევენცია და ნაკბენის შემთხვევაში მდგომარეობის დროული შეფასება.
რატომ არის მნიშვნელოვანი ტკიპებისგან თავის დაცვა?
ტკიპის ნაკბენების უმეტესობა დაავადების განვითარებას არ იწვევს. თუმცა ზოგიერთ ტკიპას შეუძლია სხვადასხვა ინფექციის, მათ შორის ლაიმის ბორელიოზისა და სხვა ბაქტერიული დაავადებების, გადატანა.
ამიტომ ტყეში, მთაში, მაღალ ბალახში ან სხვა ისეთ ადგილებში სეირნობისას, სადაც ტკიპასთან კონტაქტია შესაძლებელი, მნიშვნელოვანია:
- გამოიყენოთ რეპელენტები
- ჩაიცვათ სხეულის დამფარავი ტანსაცმელი
- ბუნებაში ყოფნის შემდეგ შეამოწმოთ კანი და თმა
- შეამოწმოთ ბავშვები და შინაური ცხოველები
- აღმოჩენილი ტკიპა რაც შეიძლება მალე მოიშოროთ
რაც შეეხება ვაქცინაციას?
ზოგიერთი ტკიპებით გადამდები ინფექციის წინააღმდეგ ვაქცინაცია არსებობს. მაგალითად, ტკიპებით გამოწვეული ენცეფალიტის საწინააღმდეგო ვაქცინა გამოიყენება იმ რეგიონებში, სადაც ეს დაავადება ენდემურია და ინფიცირების რისკი საკმარისად მაღალია. (დაავადებათა პრევენციისა და კონტროლის ევროპული ცენტრი)
თუმცა ტკიპებით გამოწვეული ენცეფალიტის საწინააღმდეგო ვაქცინაცია არ იცავს ლაიმის ბორელიოზისა და სხვა ინფექციებისგან, რომელთა გადაცემაც ტკიპებს შეუძლიათ. ამიტომ ვაქცინირებულმა ადამიანებმაც უნდა დაიცვან თავი ტკიპის ნაკბენისგან.
მთავარი
კლიმატის ცვლილებასთან ერთად ინფექციების გადამტანების გავრცელების არეალიც იცვლება, ამიტომ პრევენცია სულ უფრო მნიშვნელოვანი ხდება.
საქართველოში მცხოვრები ადამიანებისთვის ეს პირველ რიგში ნიშნავს ბუნებაში დასვენებისას ტკიპებისგან თავის დაცვას და იმის ცოდნას, რა უნდა გააკეთოთ ტკიპის ნაკბენის შემთხვევაში.
თუ კანზე ტკიპა აღმოაჩინეთ ან ნაკბენის შემდეგ განვითარდა სიწითლე, ტემპერატურის მატება, სისუსტე ან სხვა უჩვეულო სიმპტომები, უმჯობესია მიმართოთ ექიმს და აუცილებლად აცნობოთ ტკიპის ნაკბენის შესახებ.
თუ გეგმავთ მოგზაურობას რეგიონში, სადაც ტკიპებით გამოწვეული ენცეფალიტი გავრცელებულია, ვაქცინაციის საკითხი წინასწარ უნდა განიხილოთ ექიმთან — სასურველია მოგზაურობამდე.