სტატია მომზადებულია ხოსე-მანუელ კარასკოსას (José-Manuel Carrascosa) მოხსენების — „Obesity and Psoriasis“ („სიმსუქნე და ფსორიაზი“) — საფუძველზე, რომელიც წარმოდგენილი იყო EADV 2026-ის კონგრესზე, ვენაში.
ფსორიაზი არის დაავადება, რომლის დროსაც ანთებითი პროცესი კანის ხილულ დაზიანებებს სცდება. ამიტომ მკურნალობის შერჩევისას მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ კანის მდგომარეობის, არამედ ადამიანის მეტაბოლური ჯანმრთელობის გათვალისწინებაც. ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია სიმსუქნე.
ცხიმოვანი ქსოვილი ანთებით პროცესში მონაწილეობს
სიმსუქნის დროს ცხიმოვანი უჯრედები იზრდება, ხოლო მიმდებარე ქსოვილში იმუნური უჯრედები აქტიურდება. ისინი ერთად გამოყოფენ ნივთიერებებს, რომლებიც ანთებით პროცესს ხელს უწყობს, მათ შორის TNF-ს, IL-6-სა და ლეპტინს. ამ სიგნალებმა შესაძლოა გააძლიეროს ფსორიაზში მონაწილე იმუნური პროცესები.
თავის მხრივ, ფსორიაზის დროს ანთებითი ცვლილებები კანქვეშა ცხიმოვან ქსოვილშიც ვლინდება, მათ შორის კანის იმ უბნებში, სადაც ხილული გამონაყარი არ არის. ფსორიაზისა და სიმსუქნის თანაარსებობისას ეს ცვლილებები უფრო გამოხატულია.
მოხსენებაში წარმოდგენილ კვლევაში სეკუკინუმაბით მკურნალობამ — პრეპარატით, რომელიც IL-17-ს ბლოკავს — კანქვეშა ცხიმოვან ქსოვილშიც შეამცირა ანთებითი ცვლილებები. ეს კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რამდენად მჭიდროდ არის დაკავშირებული ეს პროცესები ერთმანეთთან.
როგორ მოქმედებს სხეულის მასა დაავადებაზე?
გენეტიკური კვლევები მიზეზშედეგობრივ კავშირს ადასტურებს: სხეულის მასის უფრო მაღალი ინდექსი ხელს უწყობს ფსორიაზის განვითარებას. უკვე არსებული დაავადების მქონე ადამიანებში ჭარბი წონა ასევე ასოცირდება ფსორიაზული ართრიტის განვითარების უფრო მაღალ რისკთან და ბიოლოგიურ თერაპიაზე ნაკლებად გამოხატულ პასუხთან.
სიმსუქნე ერთ-ერთი ფაქტორია, რომელიც დაავადების მიმდინარეობაზე მოქმედებს. მისი არსებობა არ ნიშნავს, რომ ფსორიაზის მკურნალობა არაეფექტური იქნება.
წონის კლება, როგორც მკურნალობის ნაწილი
მოხსენებაში სიმსუქნის მკურნალობა ფსორიაზის მქონე პაციენტებისთვის სამედიცინო დახმარების მნიშვნელოვან კომპონენტად არის განხილული. ის ავსებს კანის მკურნალობას და ამავდროულად მეტაბოლური და გულ-სისხლძარღვთა რისკების შემცირების საშუალებას იძლევა.
წონის კლების გეგმა ინდივიდუალურად უნდა შეირჩეს და მოიცავდეს ზომიერ კალორიულ დეფიციტსა და ადამიანის შესაძლებლობებზე მორგებულ რეგულარულ ფიზიკურ აქტივობას. სახსრებთან დაკავშირებული სიმპტომების არსებობისას დატვირთვა სახსრების მდგომარეობის შესაბამისად უნდა შეიცვალოს. მკაცრი დიეტები და საკვები პროდუქტების მთელი ჯგუფების გამორიცხვა, სამედიცინო ჩვენების გარეშე, ჩვეულებრივ საჭირო არ არის.
შესაბამისი ჩვენებების არსებობისას ექიმმა შეიძლება მედიკამენტური მკურნალობა შემოგთავაზოთ. მოხსენებაში განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო GLP-1 რეცეპტორების აგონისტებს და ორმაგ GLP-1/GIP რეცეპტორების აგონისტებს. ეს პრეპარატები ხელს უწყობს მადის რეგულირებასა და სხეულის მასის შემცირებას.
მცირე კვლევებში ასეთი მკურნალობის ფონზე ფსორიაზის გაუმჯობესება აღინიშნებოდა. თუმცა ჯერ კიდევ შესასწავლია, რამდენად არის ეს გაუმჯობესება წონის კლებასთან დაკავშირებული და რამდენად — პრეპარატების დამატებით ანთების საწინააღმდეგო მოქმედებასთან.
ამ პრეპარატების დანიშვნის ძირითადი მიზანი სიმსუქნის ან დიაბეტის მკურნალობაა. კანის მდგომარეობის შესაძლო გაუმჯობესება დამატებით სარგებლად განიხილება: ამ ეტაპზე აღნიშნული პრეპარატები ფსორიაზის მიზანმიმართულ მკურნალობას არ ანაცვლებს.
კომპლექსური მიდგომა
ფსორიაზის მქონე პაციენტის მართვა მოიცავს სხეულის მასის, არტერიული წნევის, ლიპიდური პროფილისა და ნახშირწყლოვანი ცვლის მაჩვენებლების შეფასებას. საჭიროების შემთხვევაში დერმატოლოგი მკურნალობის პროცესს თერაპევტთან და სხვა სპეციალისტებთან კოორდინაციას უწევს.
კანის მკურნალობა და სიმსუქნის მართვა ერთმანეთს ავსებს. ასეთი მიდგომა საშუალებას იძლევა, გათვალისწინებული იყოს არა მხოლოდ კანის გამოვლინებები, არამედ სახსრებთან დაკავშირებული, მეტაბოლური და გულ-სისხლძარღვთა რისკებიც.