როდესაც საუბარია ხანგრძლივ და სანდო კონტრაცეფციაზე, ყველაზე ხშირად იხსენებენ საშვილოსნოსშიდა სპირალს (IUD). თუმცა არსებობს კიდევ ერთი მოსახერხებელი და ძალიან სანდო მეთოდი — კანქვეშა იმპლანტი Implanon / Nexplanon. ეს არის ხანგრძლივი მოქმედების შექცევადი ჰორმონული კონტრაცეფცია (LARC), რომელიც უზრუნველყოფს დაცვას 5 წლამდე. ადრე რეკომენდებული იყო იმპლანტის შეცვლა 3 წელიწადში ერთხელ, თუმცა თანამედროვე კლინიკურმა კვლევებმა აჩვენა, რომ კონტრაცეპტიული ეფექტიანობა შენარჩუნებულია 5 წლამდე, რაც უკვე ასახულია პრაქტიკულ რეკომენდაციებში.
იმპლანტის ჩადგმის შემდეგ იგი მოთავსებულია კანქვეშ და ეტაპობრივად გამოყოფს ეტონოგესტრელის მცირე დოზებს — თანამედროვე პროგესტაგენს. ჰორმონი ნაზად მოქმედებს ჰიპოფიზზე — რეპროდუქციული სისტემის „მართვის ცენტრზე“ — და თრგუნავს ოვულაციას, ანუ დროებით ბლოკავს საკვერცხიდან კვერცხუჯრედის გამოსვლას. დამატებით, ეტონოგესტრელი ცვლის ცერვიკალური ლორწოს თვისებებს — ის ხდება უფრო სქელი და წებოვანი. ასეთ გარემოში სპერმატოზოიდებს გაცილებით უჭირთ კვერცხუჯრედამდე მიღწევა. შედეგად ყალიბდება მრავალსაფეხურიანი და სანდო დაცვა ორსულობისგან.
შედარებისთვის:
• ჰორმონული იმპლანტები — ეფექტიანობა >99%
• საშვილოსნოსშიდა სპირალი — დაახლოებით 99%
• საშვილოსნოს მილების გადაკვანძვა (ქირურგიული სტერილიზაცია) — >99% და მუდმივ მეთოდად ითვლება
• ორალური კონტრაცეპტივები (ტაბლეტები) — დაახლოებით 91%
მნიშვნელოვანია გავიგოთ: ეფექტიანობით იმპლანტი პრაქტიკულად უტოლდება სტერილიზაციას, თუმცა რჩება სრულად შექცევად მეთოდად — ნაყოფიერება აღდგება მისი ამოღების შემდეგ. სწორედ ამიტომ იმპლანტი ხშირად განიხილება როგორც ალტერნატივა მილების გადაკვანძვისთვის ქალებში, რომლებიც ეძებენ მაქსიმალურად სანდო, მაგრამ არა საბოლოო კონტრაცეფციას.
დამატებითი თერაპიული ეფექტები
მაღალი კონტრაცეპტიული ეფექტიანობის გარდა, Nexplanon-ს შეიძლება ჰქონდეს დამატებითი დადებითი თერაპიული ეფექტებიც, რის გამოც კლინიკურ პრაქტიკაში ზოგჯერ იგი განიხილება არა მხოლოდ კონტრაცეფციის, არამედ გარკვეული გინეკოლოგიური მდგომარეობების მართვის საშუალებად.
მენსტრუალური ტკივილის შემცირება
ოვულაციის დათრგუნვისა და ენდომეტრიუმის გათხელების შედეგად მცირდება პროსტაგლანდინების გამომუშავება — ნივთიერებების, რომლებიც პასუხისმგებელია საშვილოსნოს შეკუმშვებსა და ტკივილზე. შედეგად მენსტრუაცია ხდება ნაკლებად მტკივნეული და მცირდება ტკივილგამაყუჩებლების საჭიროება.
მენსტრუალური სისხლდენის შემცირება
იმპლანტის ფონზე ენდომეტრიუმი ხდება უფრო თხელი და ნაკლებად ვასკულარიზებული, რაც იწვევს:
• მენსტრუაციის მოცულობის შემცირებას
• სისხლდენის ხანგრძლივობის შემცირებას
• ზოგ შემთხვევაში — მენსტრუაციის სრულ არარსებობას (ამენორეა)
მნიშვნელოვანია აღინიშნოს: ამენორეა იმპლანტის გამოყენებისას არის მოსალოდნელი და უსაფრთხო ეფექტი და არ არის „სისხლის დაგროვების“ შედეგი.
რკინადეფიციტის პრევენცია
სისხლდენის შემცირების გამო მცირდება რკინადეფიციტური ანემიის განვითარების ან პროგრესირების რისკი, რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია უხვი მენსტრუაციის მქონე ქალებისთვის.
შესაძლო გავლენა ენდომეტრიოზის დროს
პროგესტაგენები თრგუნავენ ოვულაციას და ამცირებენ ენდომეტრიუმის აქტივობას, რის შედეგად შეიძლება შემცირდეს ენდომეტრიოზთან დაკავშირებული ტკივილი. თუმცა იმპლანტი არ წარმოადგენს ენდომეტრიოზის პირველ რიგის მკურნალობას.
შესაძლო გვერდითი ეფექტები
ყველა ჰორმონული მეთოდის მსგავსად, იმპლანტმაც შეიძლება გამოიწვიოს გარკვეული ცვლილებები.
ყველაზე ხშირია მენსტრუალური ციკლის ცვლილებები:
• არარეგულარული სისხლიანი გამონადენი
• წვეთოვანი გამონადენი მენსტრუაციებს შორის
• ციკლის ხანგრძლივობის ცვლილება
• ამენორეა
იშვიათად:
• თავის ტკივილი
• განწყობის ცვლილება
• ემოციური მგრძნობელობა
• ლიბიდოს დაქვეითება
• მკერდის მგრძნობელობა
• აკნე
როგორც წესი, გვერდითი ეფექტები მცირდება პირველ თვეებში, როდესაც ორგანიზმი ეჩვევა ჰორმონულ ფონს. გამოხატული დისკომფორტის შემთხვევაში შესაძლებელია ექიმთან კონსულტაცია — იმპლანტი რჩება შექცევად მეთოდად.
იმპლანტი იცავს ორსულობისგან, მაგრამ არ იცავს სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციებისგან. რისკის არსებობის შემთხვევაში რეკომენდებულია ბარიერული კონტრაცეფციის გამოყენება.