რატომ მიკანკალებს ხელები: ფიზიოლოგიური ტრემორი და როდის არის საჭირო ექიმთან მიმართვა

რატომ შეიძლება ხელები ჯანმრთელ ადამიანსაც უკანკალებდეს?

მნიშვნელოვანი საუბრის წინ შეიძლება თითებმა მოულოდნელად კანკალი დაიწყოს. რამდენიმე ფინჯანი ყავის შემდეგ შესაძლოა ტელეფონის ხელში სტაბილურად დაჭერა გაგიჭირდეთ, ხოლო ვარჯიშის შემდეგ ხელები ოდნავ გიკანკალებდეთ. ასეთი ეპიზოდები შეიძლება შემაშფოთებელი იყოს, განსაკუთრებით მაშინ, თუ მანამდე მსგავსი რამ არ შეგიმჩნევიათ. თუმცა ხელების კანკალი თავისთავად დაავადებას არ ნიშნავს: ზოგჯერ ეს ორგანიზმის ნორმალური მუშაობის შესამჩნევი გამოვლინებაა. NHS

ფიზიოლოგიური ტრემორი ყველა ადამიანს აქვს. ტრემორს სხეულის რომელიმე ნაწილის უნებლიე, რიტმულ რხევას უწოდებენ. ნორმაში ის იმდენად უმნიშვნელოა, რომ ჩვეულებრივ შეუმჩნეველი რჩება, თუმცა ზოგჯერ მისი დანახვა შესაძლებელია ხელების წინ გაშლისას ან რაიმე საგნის დაჭერისას. ტრემორის კლასიფიკაციის კონსენსუსი

მაშინაც კი, როდესაც ვცდილობთ ხელი უძრავად დავიჭიროთ, კუნთები აგრძელებენ მუშაობას. თავისა და ზურგის ტვინი მათ სიგნალებს უგზავნის, ხოლო მგრძნობიარე რეცეპტორები, თავის მხრივ, გვაწვდიან ინფორმაციას კუნთების გაჭიმვისა და დაძაბულობის შესახებ. ამ უკუკავშირის საშუალებით ნერვული სისტემა არეგულირებს კუნთის ძალას და კოორდინაციას უწევს ერთმანეთის საწინააღმდეგო მოძრაობების შემსრულებელი კუნთების მუშაობას. თუმცა ორგანიზმი იდეალურად თანაბარ ძალისხმევას ვერ ქმნის, რის გამოც მცირე რხევები წარმოიქმნება. მათი გამოხატულება დამოკიდებულია როგორც ნერვულ სიგნალებსა და რეფლექსებზე, ისე ხელის მექანიკურ თვისებებზე, მათ შორის კუნთებისა და მყესების ელასტიკურობაზე. ფიზიოლოგიური ტრემორის მექანიზმების კვლევა

ზოგჯერ ეს მცირე რხევები უფრო შესამჩნევი ხდება — ასეთ მდგომარეობას გაძლიერებულ ფიზიოლოგიურ ტრემორს უწოდებენ. მაგალითად, აღელვების დროს აქტიურდება სიმპათიკური ნერვული სისტემა, რომელიც ორგანიზმს შინაგანი რესურსების მობილიზებაში ეხმარება. ამ დროს იზრდება ადრენალინის გამოყოფა, რომელიც სპეციფიკური რეცეპტორების საშუალებით გავლენას ახდენს კუნთების მუშაობასა და რეფლექსურ მარეგულირებელ მექანიზმებზე. შედეგად, კანკალი შეიძლება გაძლიერდეს, როგორც ეს ხდება საჯარო გამოსვლის წინ ან ემოციური საუბრის დროს. ადრენერგული მექანიზმების გავლენა ტრემორზე

ჯანმრთელ ადამიანში კანკალი შეიძლება უფრო შესამჩნევი გახდეს სხვა სიტუაციებშიც: ყავისა და კოფეინის შემცველი სხვა სასმელების მიღების შემდეგ, არასაკმარისი ძილის, დაღლილობის ან ფიზიკური დატვირთვის დროს. ჩვეულებრივ, ეს არის ორივე ხელის მსუბუქი კანკალი პოზის შენარჩუნებისას ან მოძრაობის დროს, რომელიც გამომწვევი ფაქტორის აღმოფხვრის შემდეგ მცირდება. NHS, ტრემორის კლასიფიკაციის კონსენსუსი

ასეთ სიტუაციებში სასარგებლოა ხარისხიან დასვენებაზე ყურადღების გამახვილება და კუნთებისთვის აღდგენის შესაძლებლობის მიცემა. თუ კანკალს კოფეინის მიღებასთან კავშირი აქვს, შეიძლება მისი რაოდენობის შემცირება. მსუბუქი ფიზიოლოგიური ტრემორი, როგორც წესი, სპეციფიკურ მკურნალობას არ საჭიროებს. NHS ამასთან, მხოლოდ დასვენების შემდეგ გაუმჯობესება საკმარისი არ არის კანკალის მიზეზის დასადგენად: ამისთვის ექიმი აფასებს მისი გამოვლენის გარემოებებს, მოძრაობის ხასიათსა და თანმხლებ სიმპტომებს. ტრემორის კლასიფიკაციის კონსენსუსი

როდის არის საჭირო ხელების კანკალის ექიმთან განხილვა?

მიმართეთ ოჯახის ექიმს ან ნევროლოგს, თუ ტრემორი:

• გაურკვეველი მიზეზით გრძელდება ან თანდათან ძლიერდება;
• ხელს გიშლით წერაში, ჭამაში, მუშაობაში ან ყოველდღიური მოქმედებების შესრულებაში;
• აშკარად უფრო გამოხატულია სხეულის ერთ მხარეს ან ჩნდება მაშინ, როდესაც ხელი მოდუნებულია და საყრდენზე დევს;
• თან ახლავს შებოჭილობა, მოძრაობების შენელება, წონასწორობის ან სიარულის დარღვევა;
• დაიწყო მედიკამენტის მიღების დაწყების ან დოზის შეცვლის შემდეგ — პრეპარატი თვითნებურად არ უნდა შეწყვიტოთ.

კანკალის მიზეზის დასადგენად ექიმი თავდაპირველად დაგისვამთ კითხვებს სიმპტომების შესახებ და ჩაატარებს გასინჯვას, შემდეგ კი გადაწყვეტს, არის თუ არა საჭირო დამატებითი კვლევები. მაგალითად, მიღებული მონაცემების მიხედვით შეიძლება რეკომენდებული იყოს ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციის შემოწმება. NHS, NICE NG127

თუ კანკალთან ერთად მოულოდნელად განვითარდა ხელის ან ფეხის სისუსტე, მეტყველების დარღვევა ან გამოხატული არამდგრადობა, დაუყოვნებლივ გამოიძახეთ სასწრაფო სამედიცინო დახმარება: ასეთი სიმპტომები საჭიროებს გადაუდებელ შეფასებას. NICE NG127

ღია წვდომის წყაროები

NHS — Tremor or shaking hands: ნორმალური კანკალი, გამომწვევი ფაქტორები და ექიმთან მიმართვის მიზეზები.

Bhatia et al., 2018 — Consensus Statement on the Classification of Tremors: International Parkinson and Movement Disorder Society-ის კონსენსუსი; ფიზიოლოგიური და გაძლიერებული ფიზიოლოგიური ტრემორის განმარტებები და მახასიათებლები.

Jalaleddini et al., 2017 — Physiological tremor increases when skeletal muscle is shortened: კუნთების, მგრძნობიარე რეცეპტორებისა და რეფლექსების ურთიერთქმედება.

Baker, Baker, 2012 — Beta-Adrenergic Modulation of Tremor and Corticomuscular Coherence in Humans: ფიზიოლოგიური ტრემორის გაძლიერების მექანიზმები.

NICE NG127 — Suspected neurological conditions: recognition and referral: ტრემორის შეფასება და სპეციალისტთან მიმართვის ჩვენებები, მათ შორის უეცარი ნევროლოგიური სიმპტომები.