თმის ცვენა: საჭიროა თუ არა ანალიზების ჩაბარება?

მთავარ კითხვას თავიდანვე ვუპასუხოთ: უმეტეს შემთხვევაში — არა. თმის ცვენის დროს ყველა ადამიანს არ სჭირდება დიდი რაოდენობით ანალიზის ჩატარება.

რომელი გამოკვლევებია საჭირო და როდის უნდა ჩატარდეს, პირველ რიგში დამოკიდებულია თმის ცვენის ტიპსა და თანმხლებ სიმპტომებზე.

დღეში რამდენი თმის ცვენა ითვლება ნორმალურად?

თმა მუდმივად განახლდება: ზოგი თმა იზრდება, ზოგი მოსვენების ფაზაშია, ზოგი კი ცვივა, რათა მის ადგილას ახალი თმა გაიზარდოს.

დღეში დაახლოებით 50–100 თმის ღერის დაკარგვა ნორმალურად ითვლება.

ექიმთან კონსულტაცია რეკომენდებულია, თუ შეამჩნიეთ:

• სავარცხელზე, ბალიშზე ან შხაპის დროს ჩვეულებრივზე გაცილებით მეტი თმა გრჩებათ;
• თმა შესამჩნევად გათხელდა;
• თმის ქვეშ თავის კანი უფრო მეტად გამოჩნდა;
• გაჩნდა თმის გარეშე ცალკეული უბნები.

1. ტელოგენური თმის ცვენა

ტელოგენური თმის ცვენა, როგორც წესი, ორგანიზმისთვის გარკვეული „სტრესის“ შემდეგ ვითარდება. ამ დროს თმა მთელ თავის კანზე თანაბრად ცვივა და არა ცალკეულ უბნებად.

შესაძლო მიზეზებია:

• მშობიარობა;
• დაავადება, განსაკუთრებით მაღალი ტემპერატურით მიმდინარე;
• ოპერაცია;
• ძლიერი ემოციური სტრესი;
• მკაცრი დიეტა და მნიშვნელოვანი წონის კლება;
• ზოგიერთი მედიკამენტი.

როდის იწყება თმის ცვენა?

მნიშვნელოვანია იცოდეთ: თმის ცვენა ჩვეულებრივ იწყება არა გამომწვევი ფაქტორისთანავე, არამედ დაახლოებით 2–3 თვის შემდეგ.

ამიტომ ადამიანს ხშირად უჭირს თმის ცვენის დაკავშირება რამდენიმე თვის წინ გადატანილ დაავადებასთან, სტრესთან, მშობიარობასთან ან წონის კლებასთან.

გამომწვევი მიზეზის აღმოფხვრის შემდეგ თმის ცვენა, როგორც წესი, თანდათან მცირდება. თმის თავდაპირველი სიმკვრივის აღდგენას შეიძლება 6–12 თვე დასჭირდეს.

თუ გამოხატული თმის ცვენა 6 თვეზე მეტხანს გრძელდება, საჭიროა მდგომარეობის ხელახალი შეფასება და სხვა მიზეზების, მათ შორის ქრონიკული ტელოგენური თმის ცვენისა და ალოპეციის სხვა ფორმების, გამორიცხვა.

რომელი ანალიზები შეიძლება გახდეს საჭირო?

ტელოგენური თმის ცვენის ეჭვის შემთხვევაში ექიმმა შეიძლება დანიშნოს:

• TSH — ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციის შესაფასებლად;
• სისხლის საერთო ანალიზი და ჰემოგლობინი — ანემიის შესაფასებლად;
• ფერიტინი — ორგანიზმში რკინის მარაგების შესაფასებლად.

სხვა სიმპტომების არსებობის შემთხვევაში ექიმმა შეიძლება დამატებითი კვლევებიც გირჩიოთ.

2. ანდროგენეტიკური ალოპეცია

ანდროგენეტიკური ალოპეციის დროს თმის ცვენის ხასიათი განსხვავებულია.

მამაკაცებში ჩვეულებრივ აღინიშნება:

• საფეთქლების მიდამოში თმის ხაზის უკან დახევა;
• თმის შეთხელება თხემის მიდამოში;
• თმის საერთო სიმკვრივის თანდათანობით შემცირება.

ტიპური კლინიკური სურათის შემთხვევაში მამაკაცებში ჰორმონული კვლევები, როგორც წესი, საჭირო არ არის — დიაგნოზი დგინდება გასინჯვისა და თმის ცვენის დამახასიათებელი ტიპის მიხედვით.

ქალებში უფრო ხშირად აღინიშნება თმის თანდათანობითი შეთხელება თხემის მიდამოში და ცენტრალური გაყოფის ხაზის გაფართოება.

ამასთან, ჰორმონების დონე შეიძლება ნორმის ფარგლებში იყოს.

როდის არის საჭირო ქალებში ჰორმონების შემოწმება?

ჰორმონული კვლევა შეიძლება საჭირო გახდეს, თუ თმის ცვენას თან ახლავს ჰიპერანდროგენიზმის ნიშნები, მაგალითად:

• არარეგულარული მენსტრუალური ციკლი;
• სახეზე ან სხეულზე თმის ჭარბი ზრდა (ჰირსუტიზმი);
• ანდროგენების სიჭარბის სხვა ნიშნები.

ასეთი მდგომარეობის ერთ-ერთი შესაძლო მიზეზია პოლიკისტოზური საკვერცხეების სინდრომი (PCOS).

კლინიკური სიტუაციიდან გამომდინარე, ექიმმა შეიძლება დანიშნოს, მაგალითად, საერთო ტესტოსტერონისა და DHEA-S-ის განსაზღვრა.

როგორ მკურნალობენ ანდროგენეტიკურ ალოპეციას?

მკურნალობის მეთოდი დამოკიდებულია სქესზე, ასაკზე, გამომწვევ მიზეზსა და თანმხლებ დაავადებებზე.

მტკიცებულებებზე დაფუძნებულ მკურნალობის მეთოდებს შორისაა:

• მინოქსიდილი — შეიძლება გამოყენებულ იქნას როგორც მამაკაცებში, ისე ქალებში;
• ფინასტერიდი — ძირითადად გამოიყენება მამაკაცებში;
• ჰიპერანდროგენიზმის მქონე ქალებში ექიმმა შეიძლება განიხილოს კომბინირებული ორალური კონტრაცეპტივები (COC) ან სხვა ანტიანდროგენული პრეპარატები, თუ ამის კლინიკური ჩვენება არსებობს.

რა არის მნიშვნელოვანი იცოდეთ მკურნალობის შესახებ?

ალოპეციის მკურნალობას დრო სჭირდება.

• პირველი შესამჩნევი შედეგები, როგორც წესი, ფასდება 3–6 თვის შემდეგ.
• მკურნალობის საწყის ეტაპზე ზოგიერთ პაციენტს შესაძლოა თმის ცვენა დროებით გაეზარდოს.
• შედეგის შესანარჩუნებლად მკურნალობის გაგრძელება ხშირად ხანგრძლივი პერიოდით არის საჭირო.
• მკურნალობის შეწყვეტის შემდეგ მიღებული ეფექტი შესაძლოა თანდათან გაქრეს.

ეხმარება თუ არა ვიტამინები და საკვები დანამატები თმის ცვენას?

„თმის ვიტამინები“, ბიოტინი, კოლაგენი და თმის ზრდისთვის განკუთვნილი სხვადასხვა კომპლექსი ხშირად აღიქმება როგორც თმის სიმკვრივის აღდგენის მარტივი გზა.

თუმცა, თუ ადამიანს დადასტურებული დეფიციტი არ აქვს, საკმარისი მტკიცებულება არ არსებობს, რომ ასეთი დანამატები თმის ცვენას თავიდან აცილებს ან მკურნალობს.

ამიტომ დიდი რაოდენობით ვიტამინებისა და საკვები დანამატების „ყოველი შემთხვევისთვის“ მიღება რეკომენდებული არ არის.

განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ბიოტინის შესახებ ცოდნა. ის შედის თმისთვის განკუთვნილ ბევრ საკვებ დანამატში და შეუძლია მნიშვნელოვნად შეცვალოს ზოგიერთი ლაბორატორიული კვლევის შედეგი, მათ შორის TSH-ისა და სხვა ჰორმონების ანალიზები.

საკვები დანამატები ასევე არ არის სრულიად უვნებელი. მათი შემადგენლობა და დოზები შეიძლება განსხვავდებოდეს, ხოლო ზოგიერთმა დანამატმა ან გარკვეული ნივთიერებების მაღალმა დოზებმა შეიძლება გამოიწვიოს გვერდითი ეფექტები, მათ შორის მედიკამენტებით გამოწვეული ღვიძლის დაზიანება.

ამიტომ, თმის ცვენის დროს უმჯობესია პირველ რიგში დადგინდეს მისი მიზეზი და მხოლოდ ამის შემდეგ გადაწყდეს, არის თუ არა საჭირო რაიმე ვიტამინის ან საკვები დანამატის მიღება.