გადაუდებელი კონტრაცეფცია: რა უნდა გავაკეთოთ დაუცველი სქესობრივი კავშირის შემდეგ და რამდენი დრო გვაქვს?

დაუცველი სქესობრივი კავშირი, პრეზერვატივის გახევა ან ჩვეულებრივი კონტრაცეფციის გამოყენებისას დაშვებული შეცდომა ყოველთვის არ ნიშნავს, რომ ორსულობის თავიდან აცილება უკვე შეუძლებელია. სწორედ ასეთი შემთხვევებისთვის არსებობს გადაუდებელი კონტრაცეფცია. არჩეული მეთოდის მიხედვით, მისი გამოყენება შესაძლებელია დაუცველი სქესობრივი კავშირიდან ხუთი დღის განმავლობაში, თუმცა მისი გამოყენების გადადება არ არის რეკომენდებული.

რა მეთოდები არსებობს გადაუდებელი კონტრაცეფციისთვის?

გადაუდებელი კონტრაცეფციის კლასიკური და ყველაზე კარგად შესწავლილი საშვილოსნოსშიდა მეთოდია სპილენძის შემცველი საშვილოსნოსშიდა მოწყობილობა (სპირალი). მისი ჩადგმა შესაძლებელია დაუცველი სქესობრივი კავშირიდან 5 დღის განმავლობაში და ის გადაუდებელი კონტრაცეფციის ერთ-ერთ ყველაზე ეფექტურ მეთოდს წარმოადგენს. ჩადგმის შემდეგ სპირალის დატოვება შესაძლებელია და მისი გამოყენება შესაძლებელია როგორც ხანგრძლივი კონტრაცეფციის მეთოდი.

შეიძლება თუ არა მირენას გამოყენება გადაუდებელი კონტრაცეფციისთვის?

მირენა შეიცავს 52 მგ ლევონორგესტრელს და მიეკუთვნება ჰორმონულ საშვილოსნოსშიდა სისტემებს. ადრე რეკომენდაციებში საშვილოსნოსშიდა გადაუდებელი კონტრაცეფციის მეთოდად მხოლოდ სპილენძის შემცველი სპირალი იყო მითითებული. თუმცა თანამედროვე კვლევებმა აჩვენა, რომ 52 მგ ლევონორგესტრელის შემცველი საშვილოსნოსშიდა სისტემის გამოყენებაც შესაძლებელია გადაუდებელი კონტრაცეფციისთვის, თუ მისი ჩადგმა ხდება დაუცველი სქესობრივი კავშირიდან 5 დღის განმავლობაში. რანდომიზებულ კვლევაში დადგინდა, რომ ის არანაკლებ ეფექტურია, ვიდრე სპილენძის შემცველი საშვილოსნოსშიდა მოწყობილობა; Society of Family Planning 52 მგ LNG-IUD-ს გადაუდებელი კონტრაცეფციის ვარიანტებს შორის მოიაზრებს. ჩადგმის შემდეგ მირენას გამოყენება შესაძლებელია გაგრძელდეს როგორც ხანგრძლივი კონტრაცეფციის მეთოდი. გარდა ამისა, მას შეუძლია შეამციროს მენსტრუალური სისხლდენის რაოდენობა და მენსტრუაციის დროს ტკივილის ინტენსივობა.

რა აბები გამოიყენება გადაუდებელი კონტრაცეფციისთვის?

ძირითადი პერორალური მეთოდებია ულიპრისტალის აცეტატი 30 მგ და ლევონორგესტრელი 1.5 მგ. ულიპრისტალის მიღება შესაძლებელია დაუცველი სქესობრივი კავშირიდან 120 საათის — ხუთი დღის — განმავლობაში. ლევონორგესტრელიც უნდა მიიღოთ რაც შეიძლება მალე; სქესობრივი კავშირიდან გასული დროის მატებასთან ერთად მისი ეფექტურობა თანდათან მცირდება. CDC-ის მონაცემებით, პირველი 3 დღის განმავლობაში ულიპრისტალისა და ლევონორგესტრელის ეფექტურობა შედარებულია, ხოლო მე-3–მე-5 დღეებში ულიპრისტალი უფრო ეფექტურია.

რა არის ხელმისაწვდომი საქართველოში?

პრაქტიკაში, საქართველოში გადაუდებელი კონტრაცეფციის პერორალური საშუალებებიდან ხელმისაწვდომია ლევონორგესტრელი 1.5 მგ, მაშინ როდესაც ულიპრისტალის აცეტატი ამჟამად საქართველოში ჩვეულებრივ სააფთიაქო გაყიდვაში ხელმისაწვდომი არ არის. შესაბამისად, საქართველოში პაციენტებისთვის ძირითადი ხელმისაწვდომი პერორალური ვარიანტია ლევონორგესტრელი. ვინაიდან მედიკამენტების ხელმისაწვდომობა შეიძლება შეიცვალოს, საჭიროების შემთხვევაში რეკომენდებულია კონკრეტულ აფთიაქში პრეპარატის არსებობის დამატებით გადამოწმება.

გადაუდებელი კონტრაცეფცია აბორტია?

არა. გადაუდებელი კონტრაცეფცია არ წყვეტს უკვე არსებულ ორსულობას და არ წარმოადგენს მედიკამენტოზურ აბორტს. გადაუდებელი კონტრაცეფციის აბების მოქმედების ძირითადი მექანიზმი დაკავშირებულია ოვულაციის პრევენციასთან ან გადავადებასთან.

რა ემართება მენსტრუაციას აბის მიღების შემდეგ?

გადაუდებელი კონტრაცეფციის გამოყენების შემდეგ მომდევნო მენსტრუაცია შეიძლება ჩვეულებრივზე ოდნავ ადრე ან გვიან დაიწყოს. ასევე შესაძლებელია მცირე ლაქოვანი ან არარეგულარული სისხლიანი გამონადენის არსებობა. თუ გადაუდებელი კონტრაცეფციის გამოყენების შემდეგ მოსალოდნელი მენსტრუაცია არ იწყება, საჭიროა ორსულობის გამორიცხვა. CDC რეკომენდაციას უწევს ორსულობის ტესტის ჩატარებას, თუ გადაუდებელი კონტრაცეფციის გამოყენებიდან სამი კვირის განმავლობაში მოსალოდნელი სისხლდენა არ განვითარდა.

მთავარი

დაუცველი სქესობრივი კავშირის შემდეგ არ უნდა ჩათვალოთ, რომ 72 საათის გასვლის შემდეგ უკვე არაფრის გაკეთებაა შესაძლებელი: გადაუდებელი კონტრაცეფციის ზოგიერთი მეთოდის გამოყენება შესაძლებელია 5 დღის განმავლობაში. საქართველოში პერორალური მეთოდებიდან ყველაზე ხელმისაწვდომია ლევონორგესტრელი. თუ ქალს ამავდროულად სურს ხანგრძლივი კონტრაცეფციის მეთოდის შერჩევაც, შესაძლებელია საშვილოსნოსშიდა სისტემის ჩადგმის განხილვა: მირენა 52 მგ-ს აქვს ეფექტურობის დამადასტურებელი მონაცემები, როგორც გადაუდებელი კონტრაცეფციის მეთოდს, თუ მისი ჩადგმა შესაბამის ვადაში ხდება.