*სისხლის საერთო ანალიზი (CBC) და კლინიკური სისხლის ანალიზი (CBC) ერთი და იმავე ანალიზის აღმნიშვნელი ტერმინებია.
თუ ჯანმრთელი ხართ და არაფერი გაწუხებთ, არა. საერთაშორისო რეკომენდაციები არ გვირჩევს სისხლის საერთო ანალიზის ყოველწლიურად ჩაბარებას „უბრალოდ შესამოწმებლად“.
რატომ არ არის სისხლის საერთო ანალიზი „პროფილაქტიკისთვის“ საჭირო?
1. ჯანმრთელ ადამიანებში ის დაავადებებს იშვიათად ავლენს.
კვლევებმა აჩვენა, რომ ყოველწლიურად „ყოველი შემთხვევისთვის“ ჩატარებული ანალიზები არ გვეხმარება უფრო დიდხანს ცხოვრებაში და არ ამცირებს სერიოზული დაავადებების რისკს.
2. ნორმალური ანალიზი არ ნიშნავს „მე ჯანმრთელი ვარ“.
ის არ ავლენს დაავადებების უმეტესობას: გულის პრობლემებს, დიაბეტს ან კიბოს უმეტეს სახეობებს. ვიტამინების ან რკინის დეფიციტის შემთხვევაში სისხლის საერთო ანალიზში ხშირად ცვლილებები არ ვლინდება მანამ, სანამ დეფიციტი გამოხატული არ გახდება.
3. „ცუდმა“ შედეგმა შეიძლება უსაფუძვლო შფოთვა გამოიწვიოს.
ლაბორატორიულ პასუხში მითითებული ნორმის დიაპაზონი ისეა განსაზღვრული, რომ ჯანმრთელი ადამიანების გარკვეულ ნაწილს მაჩვენებელი ამ დიაპაზონის ფარგლებს გარეთაც ჰქონდეს. სისხლის საერთო ანალიზი 20-ზე მეტ მაჩვენებელს მოიცავს, ამიტომ ერთ-ერთი მათგანის მცირედი გადახრა საკმაოდ ხშირია. შედეგად შეიძლება მივიღოთ შფოთვა, განმეორებითი ანალიზები და არასაჭირო გამოკვლევები.
ვის სჭირდება სისხლის საერთო ანალიზი
სისხლის საერთო ანალიზით ვაფასებთ ისეთ მნიშვნელოვან მაჩვენებლებს, როგორიცაა ჰემოგლობინი, ერითროციტები, ლეიკოციტები, თრომბოციტები, ლეიკოციტური ფორმულის აბსოლუტური მნიშვნელობები, ასევე ედსი.
ყველაზე ხშირად სისხლის საერთო ანალიზი ინიშნება:
- ინფექციის დროს, ლეიკოციტების შესაფასებლად,
- სისხლდენის დროს, მათ შორის უხვი მენსტრუაციისას;
- ორსულობის დროს;
- ქრონიკული დაავადებების დროს (თირკმელების, ნაწლავების და სხვა);
- სისხლზე მოქმედი მედიკამენტების მიღებისას;
- უკვე დადგენილი ანემიის ან სისხლის სხვა დაავადების კონტროლისთვის;
- ზოგიერთ ქირურგიულ ჩარევამდე.
ეს მხოლოდ იმ ჩივილებისა და დაავადებების მცირე ჩამონათვალია, რომელთა დროსაც სისხლის საერთო ანალიზი ინიშნება. ამ და სხვა შემთხვევებში ექიმი დაგეხმარებათ განსაზღვროთ, რამდენად ხშირად უნდა ჩაიტაროთ ანალიზი და გჭირდებათ თუ არა ის საერთოდ.
რისი შემოწმებაა ნამდვილად საჭირო რეგულარულად?
იმის ნაცვლად, რომ „ყველაფერი ერთად“ შეამოწმოთ, უკეთესი და უფრო ეკონომიურია ექიმთან კონსულტაცია. ის თქვენი ასაკისა და ინდივიდუალური რისკ-ფაქტორების მიხედვით შეარჩევს შესაბამის გამოკვლევებს.
სკრინინგის დროს ყურადღება უნდა გამახვილდეს იმ დაავადებებზე, რომლებიც თქვენს ასაკში სიცოცხლისთვის ყველაზე ხშირად წარმოადგენს საფრთხეს.
სიკვდილიანობის სტატისტიკა:
- ახალგაზრდები (დაახლოებით 40–45 წლამდე): ავტოსაგზაო შემთხვევები, ტრავმები, სუიციდი, ძალადობა. აქ სისხლის ანალიზები ვერ დაგვეხმარება. დაგვეხმარება უსაფრთხოების ღვედის გამოყენება, ჩაფხუტი, ნასვამ მდგომარეობაში ავტომობილის მართვის თავიდან აცილება და დეპრესიის დროს დროული დახმარების მიღება.
- 40–45 წელზე უფროსი ადამიანები: პირველ ადგილზე გადადის გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები (ინფარქტი, ინსულტი), შემდეგ კი კიბო, ფილტვების დაავადებები და ინფექციები, მაგალითად პნევმონია.
ამიტომ გეგმური ჯანმრთელობის შემოწმებისას მთავარი ყურადღება უნდა დაეთმოს გულ-სისხლძარღვთა სისტემას და ონკოლოგიურ სკრინინგს.
გულ-სისხლძარღვთა სისტემის შემოწმება:
- არტერიული წნევა მოსვენებულ მდგომარეობაში. 40 წლის შემდეგ და რისკ-ფაქტორების არსებობისას — წელიწადში ერთხელ. 40 წლამდე, ნორმალური არტერიული წნევის შემთხვევაში, კონტროლი შესაძლებელია ყოველ 3–5 წელიწადში ერთხელ.
- ლიპიდური პროფილი (ქოლესტერინი და მისი ფრაქციები) რეკომენდებულია ყოველ 3–5 წელიწადში ერთხელ, 20 წლიდან. რისკ-ფაქტორების არსებობის შემთხვევაში სკრინინგის სიხშირე გადახედვას საჭიროებს.
- უზმოზე სისხლში გლუკოზა ან გლიკირებული ჰემოგლობინი. ყოველ 3 წელიწადში ერთხელ, 35 წლიდან. ჭარბი წონის, თანმხლები დაავადებების, მაგალითად, PCOS-ის შემთხვევაში — უფრო ადრე და უფრო ხშირად.
- ლიპოპროტეინი(a) — ცხოვრებაში ერთხელ. მისი დონე ძირითადად გენეტიკურად არის განსაზღვრული. თუ მისი მაჩვენებელი მაღალია, ინფარქტისა და ინსულტის რისკი უფრო მაღალია, რაც ზემოთ ჩამოთვლილი სკრინინგების სიხშირის ცვლილებას შეიძლება მოითხოვდეს.
ონკოლოგიური სკრინინგი
რომელი გამოკვლევებია საჭირო, დამოკიდებულია ასაკსა და სქესზე. ამის შესახებ დეტალურად წაიკითხეთ ჩვენს ცალკე სტატიაში: [ბმული]