მკერდის ტკივილი საკმაოდ გავრცელებული ჩივილია. უმეტეს შემთხვევაში ის არ არის დაკავშირებული სერიოზულ დაავადებასთან და შეიძლება გამოწვეული იყოს ბუნებრივი ჰორმონული ცვლილებებით, მენსტრუალური ციკლის თავისებურებებით ან სხვა კეთილთვისებიანი მიზეზებით.
თუმცა ტკივილის ხასიათსა და თანმხლებ სიმპტომებს მნიშვნელობა აქვს. ამიტომ მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ, რა სახის ტკივილი არსებობს, როდის არის საკმარისი დაკვირვება და რა შემთხვევებშია აუცილებელი ექიმთან მიმართვა.
რა სახის ტკივილი შეიძლება აღინიშნებოდეს მკერდში?
პირობითად, მკერდის ტკივილი შეიძლება დაიყოს სამ ძირითად ჯგუფად:
- ციკლური ტკივილი — დაკავშირებულია მენსტრუალურ ციკლთან;
- არაციკლური ტკივილი — არ აქვს მკაფიო კავშირი მენსტრუალურ ციკლთან;
- ექსტრამამარული ტკივილი — ტკივილი იგრძნობა მკერდის არეში, თუმცა მისი წყარო რეალურად სარძევე ჯირკვლის გარეთ მდებარეობს.
ციკლური ტკივილი
ეს მასტალგიის ყველაზე გავრცელებული ფორმაა.
ჩვეულებრივ, ტკივილი იწყება ან ძლიერდება მენსტრუაციამდე რამდენიმე დღით ან კვირით ადრე და მცირდება მენსტრუაციის დაწყების შემდეგ. ყველაზე ხშირად ის ორივე სარძევე ჯირკვალში იგრძნობა და შეიძლება თან ახლდეს სიმძიმის, დაჭიმულობის ან მომატებული მგრძნობელობის შეგრძნება.
ასეთი ცვლილებები მენსტრუალური ციკლის განმავლობაში ბუნებრივ ჰორმონულ მერყეობას უკავშირდება.
ჰორმონულმა პრეპარატებმა, მათ შორის კონტრაცეფციის ზოგიერთმა მეთოდმა და ჰორმონჩანაცვლებითმა თერაპიამ, ასევე შეიძლება გავლენა მოახდინოს ტკივილის ხასიათზე.
მენსტრუაციამდე მკერდის მსუბუქი მგრძნობელობა ან დისკომფორტი შესაძლოა ნორმის ვარიანტი იყოს.
არაციკლური ტკივილი
არაციკლურ ტკივილს მკაფიო კავშირი არ აქვს მენსტრუალურ ციკლთან.
ის შეიძლება იყოს მუდმივი ან პერიოდული, იგრძნობოდეს ერთ ან ორივე მხარეს და განსხვავდებოდეს ინტენსივობით.
მისი მიზეზები მრავალფეროვანია. მათ შორისაა:
- სარძევე ჯირკვლის კისტები და სხვა კეთილთვისებიანი ცვლილებები;
- ანთებითი დაავადებები;
- სარძევე ჯირკვლის სადინრების ცვლილებები;
- ორსულობა;
- ტრავმები ან გადატანილი ოპერაციები;
- ზოგიერთი მედიკამენტი;
- ჰორმონული თერაპია;
- მკერდის აგებულების თავისებურებები, მათ შორის სარძევე ჯირკვლების დიდი ზომა.
იშვიათ შემთხვევებში ტკივილი შეიძლება უფრო სერიოზულ დაავადებას უკავშირდებოდეს. ამიტომ ხანგრძლივი ან ლოკალიზებული ტკივილის დროს მნიშვნელოვანია მდგომარეობის სრულყოფილი შეფასება.
დიდი ზომის მკერდიც შეიძლება ტკივილის მიზეზი იყოს
დიდი და მძიმე მკერდის შემთხვევაში შეიძლება გაიზარდოს დატვირთვა გულმკერდის კუნთებზე, მხრის სარტყელზე, კისერსა და ზურგზე.
შედეგად, უსიამოვნო შეგრძნებები შესაძლოა აღიქმებოდეს როგორც სარძევე ჯირკვლის ტკივილი, მიუხედავად იმისა, რომ მათი წყარო მიმდებარე ქსოვილებში მდებარეობს.
სწორად შერჩეულმა, მკერდის დამჭერმა ბიუსტჰალტერმა ზოგჯერ შეიძლება მნიშვნელოვნად შეამციროს მსგავსი სიმპტომები.
ზოგჯერ ტკივილის წყარო თავად სარძევე ჯირკვალი არ არის
მკერდის არეში შეგრძნებული ყველა ტკივილი რეალურად სარძევე ჯირკვლიდან არ მომდინარეობს.
ტკივილის წყარო შეიძლება იყოს:
- გულმკერდის კუნთები;
- ნეკნები ან ნეკნთაშუა ნერვები;
- კისერი, ზურგი ან მხრის სარტყელი;
- ფიზიკური დატვირთვა ან ტრავმა;
- უფრო იშვიათად — გულმკერდის ან მუცლის ღრუს ორგანოები.
ასეთ ტკივილს ექსტრამამარული ტკივილი ეწოდება.
მაგალითად, თუ ტკივილი ძლიერდება მოძრაობისას, სხეულის გარკვეულ პოზიციაში ან გულმკერდზე ზეწოლისას, მიზეზი შესაძლოა კუნთოვან-ჩონჩხის სისტემის პრობლემა იყოს.
ნიშნავს თუ არა მკერდის ტკივილი კიბოს?
უმეტეს შემთხვევაში, მკერდის ტკივილი სარძევე ჯირკვლის კიბოს ნიშანი არ არის.
იზოლირებული ტკივილი, რომელსაც სხვა ცვლილებები არ ახლავს, იშვიათად არის ავთვისებიანი დაავადების გამოვლინება, განსაკუთრებით მაშინ, თუ გასინჯვისა და საჭირო გამოკვლევების შედეგად პათოლოგიური ცვლილებები არ გამოვლენილა.
თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ ნებისმიერი ტკივილი უყურადღებოდ უნდა დავტოვოთ.
მნიშვნელოვანია ტკივილის ხასიათი, ხანგრძლივობა, მდებარეობა, მენსტრუალურ ციკლთან კავშირი და სხვა სიმპტომების არსებობა.
როდის უნდა მივმართოთ ექიმს?
ექიმთან მიმართვა რეკომენდებულია, თუ ტკივილი:
- ხანგრძლივი დროის განმავლობაში გრძელდება;
- ძლიერდება;
- რეგულარულად მეორდება;
- მხოლოდ ერთ მხარეს ვითარდება;
- მკერდის კონკრეტულ უბანშია ლოკალიზებული;
- ხელს უშლის ყოველდღიურ საქმიანობას ან ძილს;
- არ არის დაკავშირებული თქვენთვის ჩვეული მენსტრუალური ციკლის ცვლილებებთან.
კონსულტაციის დროს ექიმი დააზუსტებს ტკივილის ხასიათს, ჩაატარებს სარძევე ჯირკვლების გასინჯვას და საჭიროების შემთხვევაში დამატებით გამოკვლევებს დანიშნავს.
როდის არის საჭირო ექიმთან დროული მიმართვა?
ზოგიერთი სიმპტომი განსაკუთრებულ ყურადღებას მოითხოვს და მათი უგულებელყოფა არ შეიძლება.
ექიმს უახლოეს პერიოდში მიმართეთ, თუ:
- განვითარდა ახალი ტკივილი ერთ სარძევე ჯირკვალში, განსაკუთრებით მაშინ, თუ ის მუდმივია და კონკრეტულ უბანშია ლოკალიზებული;
- აღმოაჩინეთ ახალი გამკვრივება ან კვანძი მკერდში ან იღლიის არეში;
- განვითარდა მკერდის კანის ცვლილებები — ჩაზნექა, გამოხატული ჩაღრმავება, გასქელება, სიწითლე, შეშუპება ან კანის სტრუქტურის ცვლილება;
- განვითარდა დვრილის ჩაბრუნება ან მისი მდებარეობის ცვლილება, რაც ადრე არ აღინიშნებოდა;
- გაჩნდა სისხლიანი ან უჩვეულო გამონადენი დვრილიდან, განსაკუთრებით თუ ის თავისთავად ჩნდება და მხოლოდ ერთ მხარეს აღინიშნება;
- მკერდი გახდა წითელი, ცხელი, შეშუპებული და მტკივნეული, განსაკუთრებით თუ ამას თან ახლავს ტემპერატურის მატება;
- ტკივილი ტრავმის ან ოპერაციის შემდეგ განვითარდა და დროთა განმავლობაში არ მცირდება;
- ტკივილი რამდენიმე კვირის განმავლობაში გრძელდება, მეორდება ან თანდათან ძლიერდება და ყოველდღიურ ცხოვრებას ხელს უშლის.
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია გამოკვლევის გადადებისგან თავის შეკავება, თუ ტკივილს თან ახლავს გამკვრივება, კანის ან დვრილის ცვლილებები, უჩვეულო გამონადენი ან ლიმფური კვანძების გადიდება.
ამასთან, მხოლოდ ტკივილის არსებობა არ ნიშნავს, რომ საქმე სარძევე ჯირკვლის კიბოსთან გვაქვს. უმეტეს შემთხვევაში მიზეზი კეთილთვისებიანია. მნიშვნელოვანია ტკივილის ხასიათი, გასინჯვის შედეგები და, საჭიროების შემთხვევაში, სწორად შერჩეული გამოკვლევები.
სჭირდება თუ არა მკერდის ტკივილის მქონე ყველა ქალს ულტრაბგერითი გამოკვლევა?
არა. მხოლოდ მკერდის ტკივილის არსებობა არ ნიშნავს, რომ ყველა ქალმა ულტრაბგერითი გამოკვლევა უნდა ჩაიტაროს.
თუ ტკივილი ორივე მხარესაა, ციკლურია და სხვა ცვლილებები არ ახლავს, მხოლოდ ტკივილის გამო დამატებითი ვიზუალიზაცია, როგორც წესი, საჭირო არ არის.
თუმცა, თუ ტკივილი მუდმივია, ცალმხრივია და კონკრეტულ უბანშია ლოკალიზებული, ექიმმა შეიძლება სარძევე ჯირკვლის ვიზუალიზაციური გამოკვლევა გირჩიოთ.
გამოკვლევის მეთოდის არჩევა, პირველ რიგში, დამოკიდებულია ასაკზე, სიმპტომების ხასიათსა და გასინჯვის შედეგებზე.
საეჭვო ცვლილებების შემთხვევაში შესაძლოა საჭირო გახდეს მამოგრაფია, ულტრაბგერითი გამოკვლევა ან ამ მეთოდების კომბინაცია.
რა შეიძლება გავაკეთოთ ტკივილის შესამცირებლად?
ხშირ შემთხვევაში მარტივი ზომები ეფექტურია.
მკერდის დამჭერი ბიუსტჰალტერი
მკერდის სათანადო მხარდაჭერა ამცირებს დისკომფორტს, განსაკუთრებით დიდი ზომის მკერდის ან ფიზიკური აქტივობის დროს.
სითბო ან სიცივე
ზოგიერთ ქალს თბილი ან ცივი კომპრესები ეხმარება. შეგიძლიათ აირჩიოთ ის ვარიანტი, რომელიც პირადად თქვენთვის უფრო ეფექტურია.
ტკივილგამაყუჩებელი პრეპარატები
საჭიროების შემთხვევაში შეიძლება გამოყენებულ იქნას ჩვეულებრივი ტკივილგამაყუჩებლები, მაგალითად პარაცეტამოლი ან არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატები, თუ ქალს მათი მიღების უკუჩვენებები არ აქვს.
ლოკალიზებული ტკივილის დროს ზოგჯერ შეიძლება გამოყენებულ იქნას ადგილობრივი ანთების საწინააღმდეგო გელები.
თუ ტკივილი გამოხატულია და ამ ზომების მიუხედავად გრძელდება, ექიმმა შეიძლება მკურნალობის სხვა ვარიანტებიც განიხილოს.
საჭიროა თუ არა ყავაზე უარის თქმა?
კოფეინის მიღებასა და მკერდის ტკივილს შორის მკაფიო კავშირი დამაჯერებლად დადასტურებული არ არის.
თუ ამჩნევთ, რომ დიდი რაოდენობით ყავის, ენერგეტიკული სასმელების ან კოფეინის სხვა წყაროების მიღების შემდეგ სიმპტომები ძლიერდება, შეგიძლიათ სცადოთ მათი რაოდენობის შემცირება და დააკვირდეთ საკუთარ შეგრძნებებს.
თუმცა კოფეინის სრულად გამორიცხვა ყველასთვის აუცილებელი არ არის.
ეხმარება თუ არა საღამოს ფურისულას ზეთი?
საღამოს ფურისულას ზეთს ხშირად ურჩევენ მასტალგიის დროს, თუმცა მისი ეფექტიანობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები საკმარისი არ არის.
ამიტომ ის არ ითვლება მკერდის ტკივილის აუცილებელ ან მტკიცებულებებზე დაფუძნებულ მკურნალობად.
რა არის მნიშვნელოვანი გვახსოვდეს?
მკერდის ტკივილი საკმაოდ გავრცელებული სიმპტომია და უმეტეს შემთხვევაში მისი მიზეზი კეთილთვისებიანია.
ყველაზე მნიშვნელოვანია:
- ტკივილის კავშირი მენსტრუალურ ციკლთან;
- ტკივილის მდებარეობა და ხასიათი;
- გამკვრივების ან კვანძის არსებობა;
- კანის ან დვრილის ცვლილებები;
- დვრილიდან გამონადენი;
- ანთების ნიშნები;
- სიმპტომების ხანგრძლივობა და დინამიკა.
თუ ტკივილი ახალია, მუდმივია, მხოლოდ ერთ მხარეს აღინიშნება ან მკერდის სხვა ცვლილებებს ახლავს, უმჯობესია მიმართოთ ექიმს და ჩაიტაროთ შესაბამისი გამოკვლევა.
მთავარი მიზანია არა მიზეზის დამოუკიდებლად ძიება, არამედ სიმპტომების კომპლექსური შეფასება და საჭიროების შემთხვევაში დიაგნოსტიკის შესაბამისი მეთოდის შერჩევა.