ვაგინიზმი: რატომ იწვევს შეღწევა ტკივილს და შესაძლებელია თუ არა მისი მკურნალობა?
თუ სქესობრივი კონტაქტის მცდელობისას გექმნებათ შეგრძნება, რომ „შესასვლელი იკეტება“, ჩნდება ძლიერი ტკივილი ან შეღწევა საერთოდ შეუძლებელია, ბევრი ქალი საკუთარი თავის დადანაშაულებას იწყებს.
ზოგი ფიქრობს, რომ „ზედმეტად დაძაბულია“.
სხვები იმედოვნებენ, რომ „დროთა განმავლობაში თავისით გაივლის“.
ზოგი წლების განმავლობაში თავს არიდებს ინტიმურ ცხოვრებას, გადადებს გინეკოლოგთან ვიზიტს ან ვერ ახერხებს ჩვეულებრივი გინეკოლოგიური გასინჯვის გავლას.
ხშირ შემთხვევაში მიზეზი შეიძლება იყოს ვაგინიზმი — მდგომარეობა, რომელიც წარმატებით ექვემდებარება მკურნალობას.
რა არის ვაგინიზმი?
თანამედროვე მედიცინაში უფრო ხშირად გამოიყენება ტერმინი გენიტო-მენჯის ტკივილი/შეღწევის დარღვევა (Genito-Pelvic Pain/Penetration Disorder, GPPPD). იგი აერთიანებს მდგომარეობებს, როდესაც ქალს აქვს ვაგინალური შეღწევის სირთულე, ტკივილი, შეღწევის შიში და მენჯის ფსკერის კუნთების გამოხატული დაძაბულობა.
ანუ, ვაგინიზმი მხოლოდ „კუნთების სპაზმი“ არ არის. ეს არის ფიზიკური და ემოციური ფაქტორების ერთობლიობა, რომლებიც ერთმანეთს აძლიერებენ.
როგორ მივხვდეთ, რომ პრობლემა შესაძლოა სწორედ ვაგინიზმი იყოს?
ყველაზე დამახასიათებელი ნიშნებია:
- სქესობრივი აქტი შეუძლებელია ან ძლიერი ტკივილით მიმდინარეობს;
- ტამპონის შეყვანა შეუძლებელია ან ძალიან რთულია;
- გინეკოლოგიური გასინჯვა იწვევს ძლიერ ტკივილს ან საერთოდ ვერ ტარდება;
- ვაგინის კუნთები შეღწევის მცდელობისას უნებლიედ იჭიმება;
- სქესობრივი კონტაქტის დაწყებამდეც კი ჩნდება გამოხატული შიში;
- ქალს სურს ინტიმური სიახლოვე, მაგრამ სხეული თითქოს „არ აძლევს ამის საშუალებას“.
მნიშვნელოვანია იცოდეთ: ეს შეგნებულად არ ხდება. ქალი საკუთარი სურვილით უბრალოდ „ვერ მოდუნდება“.
რატომ ვითარდება ვაგინიზმი?
სხვადასხვა ქალში მიზეზები შეიძლება განსხვავებული იყოს.
ყველაზე გავრცელებული მიზეზებია:
- პირველი მტკივნეული სქესობრივი აქტი;
- ტრავმული გინეკოლოგიური გასინჯვა;
- სექსუალური ძალადობა ან სხვა ტრავმული გამოცდილება;
- ტკივილის შიში;
- ქრონიკული ტკივილი ვულვის ან ვაგინის არეში;
- ინფექციები, რომლებსაც ძლიერი ტკივილი ახლდა;
- ვულვის კანის დაავადებები;
- მენჯის ფსკერის კუნთების მომატებული ტონუსი.
ზოგჯერ აშკარა მიზეზის აღმოჩენა ვერ ხერხდება.
არის თუ არა ეს ფსიქოლოგიური პრობლემა?
არა სრულად.
ადრე ვაგინიზმი მხოლოდ ფსიქოლოგიურ დაავადებად მიიჩნეოდა.
დღეს ცნობილია, რომ თითქმის ყოველთვის რამდენიმე ფაქტორი ერთდროულად მონაწილეობს:
- ნერვული სისტემის მომატებული მგრძნობელობა;
- მენჯის ფსკერის კუნთების დაძაბულობა;
- ტკივილის მოლოდინი;
- შფოთვა;
- წარსული უარყოფითი გამოცდილება.
ამიტომ მკურნალობა იშვიათად შემოიფარგლება მხოლოდ ფსიქოლოგის კონსულტაციით ან მხოლოდ ვარჯიშებით.
საჭიროა თუ არა ოპერაცია?
არა.
ვაგინიზმი ქირურგიული გზით არ მკურნალობს.
ასევე არ არსებობს ოპერაცია, რომელიც ამ პრობლემას აღმოფხვრის.
შესაძლებელია თუ არა ვაგინიზმის განკურნება?
დიახ.
სწორი მიდგომის შემთხვევაში პროგნოზი უმეტეს შემთხვევაში კეთილსაიმედოა.
მკურნალობა ყოველთვის ინდივიდუალურად შეირჩევა და შეიძლება მოიცავდეს:
- დეტალურ გამოკვლევას ტკივილის სხვა შესაძლო მიზეზების გამოსარიცხად;
- პაციენტის ინფორმირებას ანატომიისა და ტკივილის წარმოქმნის მექანიზმების შესახებ;
- მენჯის ფსკერის კუნთებთან მუშაობას;
- ვარჯიშებს, რომლებიც შეღწევასთან ეტაპობრივ შეგუებას უწყობს ხელს;
- ვაგინალური დილატატორების გამოყენებას, შესაბამისი ჩვენების არსებობის შემთხვევაში;
- თანმხლები დაავადებების მკურნალობას (მაგალითად, ვულვოდინიის, ვაგინალური ლორწოვანის ატროფიის ან ინფექციების);
- ფსიქოთერაპიას, თუ შფოთვა ან შიში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს.
საუკეთესო შედეგი ხშირად მიიღწევა მეან-გინეკოლოგის, მენჯის ფსკერის კუნთებზე სპეციალიზებული ფიზიოთერაპევტისა და ფსიქოთერაპევტის ერთობლივი მუშაობით.
მართალია, რომ საჭიროა „უფრო ხშირად სექსი“?
არა.
ტკივილის ატანის მცდელობა, როგორც წესი, საპირისპირო შედეგს იწვევს.
ყოველი მტკივნეული სქესობრივი აქტი აძლიერებს ტკივილის მოლოდინს და ორგანიზმის დამცავ რეაქციას კიდევ უფრო ამყარებს.
ამიტომ მკურნალობის მიზანი ტკივილის ატანა კი არა, უსაფრთხოებისა და კონტროლის განცდის ეტაპობრივად დაბრუნებაა.
როდის უნდა მიმართოთ ექიმს?
დაგეგმეთ კონსულტაცია, თუ:
- შეღწევა შეუძლებელია;
- ყოველი სქესობრივი აქტი ტკივილით მიმდინარეობს;
- ვერ იყენებთ ტამპონებს;
- ვერ იტარებთ გინეკოლოგიურ გასინჯვას;
- პრობლემა რამდენიმე თვეზე მეტხანს გრძელდება;
- ტკივილი გავლენას ახდენს თქვენს ურთიერთობაზე, ცხოვრების ხარისხზე ან ორსულობის გეგმებზე.
მთავარი
ვაგინიზმი გავრცელებული მდგომარეობაა, რომელიც არ არის დაკავშირებული „ხასიათის სისუსტესთან“ ან „არასწორ განწყობასთან“.
ეს არის სამედიცინო პრობლემა, რომელიც კომპლექსურ მიდგომას მოითხოვს. რაც უფრო ადრე მიმართავს ქალი სპეციალისტს, მით უფრო სწრაფად იქნება შესაძლებელი შესაბამისი მკურნალობის შერჩევა და კომფორტული ინტიმური ცხოვრების აღდგენა.