მოწევა — გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების მთავარი თავიდან აცილებადი მიზეზია. ყოველწლიურად მოწევა >7 მლნ სიცოცხლეს იწირავს მთელ მსოფლიოში. მწეველებში სიკვდილიანობის სამი ძირითადი მიზეზი: გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები (ათეროსკლეროზი), კიბო, COPD.
რას იწვევს მოწევა
- ონკოლოგია. მოწევა ზრდის სულ მცირე 12 ტიპის კიბოს რისკს (ფილტვის, ხორხის, თავის-კისრის, საყლაპავის, კუჭის, მსხვილი/სწორი ნაწლავის, ღვიძლის, პანკრეასის, თირკმლის, შარდის ბუშტის, საშვილოსნოს ყელის, მწვავე მიელოიდური ლეიკემია)
- ფილტვები. აჩქარებს ფუნქციის დაქვეითებას; მოწევის შეწყვეტის შემდეგ ხველა და ნახველი ხშირად მცირდება უკვე 12 თვის განმავლობაში
- ინფექციები. უფრო მაღალია ტუბერკულოზის, პნევმოკოკური პნევმონიის, მენინგოკოკური ინფექციის, გრიპისა და ОРВИ-ის რისკი
- მეტაბოლიზმი და ძვლები. შაქრიანი დიაბეტი ტიპი 2-ის რისკი, ძვლოვანი მასის დაჩქარებული დაკარგვა, ბარძაყის ყელის მოტეხილობის უფრო მაღალი რისკი (მცირდება დაახლოებით მოწევის შეწყვეტიდან 10 წლის შემდეგ)
- რეპროდუქციული ჯანმრთელობა. ორსულობის გართულებები, ნაადრევი მენოპაუზა, ერექციული დისფუნქცია, ფერტილობის შემცირება
- «იშვიათად ვეწევი» — უსაფრთხო არ არის. ზიანი აღინიშნება კიდეც ≤10 სიგარეტი/დღე-ის შემთხვევაში. შემცირება არ უდრის შეწყვეტას
რატომ ღირს ყოველთვის შეწყვეტა
- შეწყვეტა სასარგებლოა უკვე არსებული დაავადებების შემთხვევაშიც
- რაც უფრო ადრე — მით მეტი სარგებელი: 40 წლამდე შეწყვეტა იძლევა ნაადრევი სიკვდილიანობის ყველაზე დიდ შემცირებას
- საშუალოდ, თამბაქოს შეწყვეტა სიცოცხლეს ≈ 10 წლით ახანგრძლივებს
როგორ შევწყვიტოთ
- მომზადება. აირჩიეთ თარიღი «დღე X». მოაშორეთ სიგარეტები/სანთებელები, გააფრთხილეთ ახლობლები
- მხარდაჭერა. მოკლე კონსულტაციები, აპლიკაციები, სატელეფონო ხაზები ეხმარება
- მედიკამენტები (ჩვენებების მიხედვით): ვარენიკლინი, კომბინირებული ნიკოტინ-შემცვლელი თერაპია (პლასტირი + საღეჭი რეზინი/სპრეი), ბუპროპიონი, ციტიზინი
- მოხსნის სიმპტომები (პიკი 1–3 დღე, ქრება 3–4 კვირაში): ლტოლვა, გაღიზიანებადობა, შფოთვა, ძილის დარღვევები, ↑მადის მომატება, «ნისლი» თავში. ეს ნორმალურია და იკურნება
წესი: «შეწყვეტის თარიღის შემდეგ — არც ერთი ნაფაზი». ჩავარდნისას — გააანალიზეთ ტრიგერი, გააგრძელეთ გეგმა
სასარგებლო რესურსები: smokefree.gov, nida.nih.gov (ინგლ.)