რეზუს-ალოიმუნიზაცია არის მდგომარეობა, რომელიც შეიძლება წარმოიშვას ორსულობის დროს, თუ ქალს აქვს რეზუს-უარყოფითი სისხლი, ხოლო ნაყოფს — რეზუს-დადებითი. ამ შემთხვევაში დედის იმუნური სისტემა იწყებს ნაყოფის წითელი სისხლის უჯრედების (ერითროციტების) წინააღმდეგ ანტისხეულების წარმოქმნას — მიიჩნევს მათ უცხოდ. დროული პროფილაქტიკის გარეშე ეს შეიძლება გამოიწვიოს სერიოზული გართულებები, მათ შორის ნაყოფის ანემია. სწორედ ამიტომ, საკუთარი სისხლის ჯგუფისა და რეზუს-ფაქტორის ცოდნა მნიშვნელოვან როლს ასრულებს უსაფრთხო ორსულობის მართვაში.
სისხლის ჯგუფის განსაზღვრა შესაძლებელია შემდეგი გზებით:
• სისხლის ანალიზის ჩაბარება ლაბორატორიაში
• სამედიცინო ბარათის ან ჰოსპიტალური ამონაწერის ნახვა
• შემოწმება ორსულობის წინ
ორსულობის დროს სისხლის ჯგუფის ანალიზი სავალდებულოა ექიმთან პირველივე ვიზიტის დროს.
რას ნიშნავს Rh-უარყოფითი სისხლი?
რეზუს-ფაქტორი (Rh) არის პროტეინი წითელ სისხლის უჯრედებზე:
• თუ პროტეინი არის → სისხლი Rh-დადებითია
• თუ პროტეინი არაა → სისხლი Rh-უარყოფითია
რეზუს-ფაქტორი ქალის ჯანმრთელობაზე ზეგავლებას არ ახდენს, მაგრამ მნიშვნელოვანია ორსულობის დროს.
რეზუს კონფლიქტი ორსულობის დროს
თუ ქალს აქვს Rh-უარყოფითი სისხლი, ხოლო ნაყოფს — Rh-დადებითი, შეიძლება წარმოიშვას რეზუს კონფლიქტი.
როგორ ვითარდება ის:
• ჩვეულებრივ, დედისა და ნაყოფის სისხლი არ ერევა
• ზოგჯერ (ჩვეულებრივ მშობიარობის დროს) ნაყოფის მცირე რაოდენობის სისხლი გადადის დედის სისხლში
• დედის იმუნური სისტემა აღიქვამს მას როგორც „უცხოს“ და წარმოქმნის ანტისხეულებს
შემდგომი ორსულობის დროს ამ ანტისხეულებს შეუძლიათ
• პლაცენტის მეშვეობით ნაყოფის სისხლში გადასვლა
• ნაყოფის წითელი სისხლის უჯრედების დაზიანება
• ნაყოფის ანემიის გამოწვევა
როგორ გავიგოთ ნაყოფის სისხლის ჯგუფი?
დაბადებამდე ნაყოფის სისხლის ჯგუფის განსაზღვრა რთულია, მაგრამ არსებობს ორიენტირები:
• თუ ორივე მშობელი Rh-უარყოფითია → ნაყოფიც Rh-უარყოფითი იქნება
• თუ მამას აქვს Rh-უარყოფითი სისხლი → ნაყოფი შეიძლება იყოს როგორც Rh+, ასევე Rh−
ზოგიერთი შემთხვევაში შესაძლებელია ნაყოფის რეზუს-ფაქტორის დადგენა დედის სისხლის ანალიზით, მაგრამ ეს ტესტი არაა ყველგან ხელმისაწვდომი.
რა უნდა გაკეთდეს, თუ გაქვთ Rh-უარყოფითი სისხლი
ორსულობის დროს ექიმი:
• რეგულარულად ამოწმებს დედის სისხლს ანტისხეულების არსებობაზე
• ანტისხეულების არარსებობის შემთხვევაში განსაზღვრავს პროფილაქტიკას
პროფილაქტიკის მიზნით გამოიყენება პრეპარატი ანტი-D იმუნოგლობულინი (RhoGAM). ის გვეხმარება ანტისხეულების წარმოქმნის თავიდან აცილებაში.
როდის გამოიყენება პრეპარატი:
• ორსულობის მესამე ტრიმესტრში
• მშობიარობის შემდეგ (თუ ნაყოფი Rh+)
• ორსულობის დროს სისხლდენის შემთხვევაში
• ამნიოცენტეზის ან სხვა პროცედურების შემდეგ
• აბორტის ან ექტოპიური ორსულობის შემდეგ
თუ ანტისხეულები უკვე წარმოქმნილია, პროფილაქტიკა არ არის შედეგიანი. ექიმი აწარმოებს დამატებით მონიტორინგს, აკონტროლებს ნაყოფის მდგომარეობას და საჭიროების შემთხვევაში განსაზღვრავს მკურნალობას.
მომავალი ორსულობების დაგეგმვა
თუ გაქვთ Rh-უარყოფითი სისხლი, პროფილაქტიკა უნდა ჩატარდეს ყოველი ორსულობის დროს. რეგულარული მონიტორინგი ხელს უწყობს გართულებების დროულად თავიდან აცილებას და ნაყოფის ჯანმრთელობის შენარჩუნებას.