საერთაშორისო სამედიცინო საზოგადოებამ მნიშვნელოვანი განახლება გამოაცხადა: საკვერცხის პოლიცისტოზურმა სინდრომმა , რომელიც მსოფლიოში ცნობილია როგორც PCOS, მიიღო ახალი სახელწოდება - პოლიენდოკრინული მეტაბოლური ოვარიული სინდრომი (PMOS).
ეს გადაწყვეტილება საერთაშორისო ექსპერტთა ჯგუფის სამწლიანი მუშაობის შედეგია და გამოქვეყნდა ავტორიტეტულ სამედიცინო ჟურნალში The Lancet.
რატომ გადაწყდა ტერმინი „პოლიცისტოზის“ შეცვლა? სახელწოდება „პოლიკისტოზური საკვერცხეების სინდრომი“ დიდი ხნის განმავლობაში შეცდომაში შეჰყავდა საზოგადოებას. საინტერესო ფაქტი: ამ დიაგნოზის მქონე პაციენტების უმრავლესობას საკვერცხეების ნამდვილი ცისტები არ აქვს. ის, რასაც ექიმები ულტრაბგერით კვლევაზე ხედავენ, ჩვეულებრივი გაგებით კისტები არ არის, არამედ მრავლობითი მცირე ანტრალური ფოლიკულებია, რომელთა განვითარებაც ოვულაციის დარღვევის გამო შეჩერებულია.
ექსპერტები მივიდნენ დასკვნამდე, რომ ძველი სახელწოდება ზედმეტად ვიწროდ აღწერს დაავადებას და არ ასახავს მის რეალურ ბუნებას.
რას ნიშნავს ახალი სახელწოდება PMOS?
ახალი ტერმინის თითოეული ასო ასახავს სინდრომის მთავარ თავისებურებებს:
P — Polyendocrine (პოლიენდოკრინული) — PCOS ერთდროულად რამდენიმე ჰორმონალურ სისტემას აზიანებს.
M — Metabolic (მეტაბოლური) — სინდრომი მჭიდროდ არის დაკავშირებული ნივთიერებათა ცვლის დარღვევებთან.
O — Ovarian (ოვარიული) — ხაზს უსვამს საკვერცხეების ფუნქციაზე გავლენას.
S — Syndrome (სინდრომი) — ურთიერთდაკავშირებული გამოვლინებების კომპლექსი.
5 მნიშვნელოვანი ფაქტი PCOS/PMOS შესახებ, რომელიც უნდა იცოდეთ
ეს მხოლოდ გინეკოლოგიური დაავადება არ არის
PCOS სისტემური მდგომარეობაა, რომელიც გავლენას ახდენს არა მხოლოდ რეპროდუქციულ ფუნქციაზე, არამედ მთელ ორგანიზმზე.
პაციენტებში უფრო ხშირად გვხვდება:
• ინსულინრეზისტენტობა
• პრედიაბეტი და 2 ტიპის შაქრიანი დიაბეტი
• ლიპიდური ცვლის დარღვევები
• ღვიძლის არაალკოჰოლური გაცხიმოვნება
• გულ-სისხლძარღვთა რისკების მომატება
კონსენსუსის მონაცემებით, ინსულინრეზისტენტობის ნიშნები გვხვდება დაახლოებით პაციენტების 85%-ში.
დიაგნოზი ხშირად გვიან ისმება
საერთაშორისო მონაცემებით, ქალების 70%-მდე ხანგრძლივი დროის განმავლობაში ზუსტი დიაგნოზის გარეშე რჩება.
ამის მიზეზია სიმპტომების მრავალფეროვნება:
• არარეგულარული მენსტრუალური ციკლი
• ოვულაციის არარსებობა
• აკნე
• ჭარბთმიანობა
• თმის ცვენა
• დაორსულების სირთულე
• წონის მატება ან წონის დაკლების სირთულე
PCOS გამხდარ ქალებშიც გვხვდება
არსებობს მითი, რომ ეს სინდრომი მხოლოდ ჭარბწონიან პაციენტებში გვხვდება.
რეალურად არსებობს lean-PCOS — საკვერცხის პოლიცისტოზური სინდრომის ფორმა ნორმალური სხეულის მასის ინდექსის მქონე ქალებში.
PCOS უნაყოფობის ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი მიზეზია, მაგრამ ეს განაჩენი არ არის
დროული დიაგნოსტიკისა და სწორი მართვის შემთხვევაში პაციენტების უმრავლესობა წარმატებით აღწევს ორსულობას.
მკურნალობის თანამედროვე მეთოდები მოიცავს:
• ცხოვრების წესის კორექციას
• ოვულაციის აღდგენას
• მედიკამენტოზურ თერაპიას
• ინდივიდუალურ რეპროდუქციულ მხარდაჭერას
სახელწოდების ცვლილება ამ ეტაპზე დიაგნოსტიკის კრიტერიუმებს არ ცვლის
კლინიკურ პრაქტიკაში ჯერჯერობით შენარჩუნებულია ჩვეული დიაგნოსტიკური მიდგომები.
მოსალოდნელია, რომ გარდამავალი პერიოდი დაახლოებით 3 წელი გაგრძელდება, საერთაშორისო კლასიფიკაციებში ინტეგრაცია ეტაპობრივად განხორციელდება, ხოლო განახლებული კლინიკური რეკომენდაციები სავარაუდოდ 2028 წლისთვის გამოქვეყნდება.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი პაციენტებისთვის?
ახალი სახელწოდება დაავადების არსის უფრო ზუსტად ახსნას უწყობს ხელს.
ეს ნაბიჯია იმისკენ, რომ პაციენტებმა გაიაზრონ:
PCOS მხოლოდ „საკვერცხეებზე არსებული ცისტები“ არ არის - ეს მდგომარეობაა, რომელიც კომპლექსურ ყურადღებას მოითხოვს:
• ჰორმონალური ჯანმრთელობის მიმართ
• ნივთიერებათა ცვლის მიმართ
• რეპროდუქციული ფუნქციის მიმართ
• გრძელვადიანი მეტაბოლური რისკების პრევენციის მიმართ
რა უნდა გააკეთოთ, თუ PCOS ნიშნები გაქვთ?
თუ გაწუხებთ:
• არარეგულარული მენსტრუალური ციკლი
• აკნე ან ჭარბთმიანობა
• დაორსულების პრობლემა
• წონის სწრაფი მატება
• საკვერცხეების ულტრაბგერითი ცვლილებები
საკვერცხის პოლიცისტოზური სინდრომის PMOS-ად გადარქმევა უბრალოდ ტერმინის ცვლილება არ არის. ეს არის აღიარება იმისა, რომ ეს დაავადება გაცილებით ფართოა, ვიდრე მის ისტორიულ სახელწოდებაში იყო ასახული, და ქალის ჯანმრთელობისადმი თანამედროვე, კომპლექსურ მიდგომას საჭიროებს.