ბევრი ქალი წლების განმავლობაში ცხოვრობს „ქრონიკული ცისტიტის“ დიაგნოზით და ფიქრობს, რომ ამ დაავადების დამარცხება უბრალოდ შეუძლებელია. სქემა თითქოს უკვე ნაცნობია: ჩნდება სიმპტომები — იღებენ ტაბლეტს — მდგომარეობა უმჯობესდება — და ერთ თვეში ყველაფერი თავიდან იწყება. მედიცინაში ასეთ მდგომარეობას რეციდივირებადი ცისტიტი ეწოდება, და უმეტეს შემთხვევაში პრობლემა არა „ცუდი“ პრეპარატია, არამედ ის, რომ დაავადების ფარული მიზეზები ყურადღების გარეშე რჩება.
მკურნალობის შეცდომები: რატომ ბრუნდება ცისტიტი კვლავ?
ყველაზე ხშირი შეცდომა არის თითოეული ეპიზოდის ცალკე, შემთხვევით მოვლენად აღქმა. თუ ცისტიტი ექვსი თვის განმავლობაში 2-ჯერ მეტჯერ მეორდება, ეს მხოლოდ ანტიბიოტიკების მიღების კი არა, არამედ მკურნალობის ტაქტიკის შეცვლის საფუძველია. კიდევ ერთი პრობლემა არის ცისტიტი ანტიბიოტიკების შემდეგ, როდესაც პრეპარატები უკონტროლოდ მიიღება. ანტიბიოტიკების ხშირი გამოყენება ცვლის ნაწლავისა და ვაგინის მიკრობიომს და ანადგურებს დამცავ ლაქტობაცილებს. ეს ქმნის პირობებს, რომ პათოგენურმა ბაქტერიებმა (ყველაზე ხშირად Escherichia coli) უფრო მარტივად დაასახლონ შარდსასქესო გზები. გარდა ამისა, ბაქტერიებს უვითარდებათ რეზისტენტობა და ცისტიტის ჩვეულებრივი მკურნალობა აღარ მუშაობს.
ცისტიტის რეციდივები: ახალი ინფექცია თუ ძველი?
მნიშვნელოვანია რეინფექციისა და რეციდივის (რელაფსის) განსხვავების გაგება:
• რეინფექცია (შემთხვევების 90%): თქვენ სრულად განიკურნეთ, თუმცა ორი კვირის ან ერთი თვის შემდეგ ბაქტერიები კვლავ მოხვდა შარდის ბუშტში გარე წყაროებიდან (მაგალითად, ნაწლავის ან ვაგინალური მიკროფლორიდან)
• რელაფსი (რეციდივი): სიმპტომები მკურნალობიდან ორ კვირაზე ნაკლებ დროში ბრუნდება იმავე ბაქტერიული შტამით. ეს იშვიათი სიტუაციაა და მიუთითებს ორგანიზმში „ფარულ კერაზე“ — მაგალითად, თირკმლის კენჭზე ან სტრუქტურულ თავისებურებაზე, სადაც ბაქტერიები წამლებისგან „იმალებიან“
რატომ არის სიმპტომები, მაგრამ ანალიზები „სუფთაა“?
ზოგჯერ პაციენტები მუდმივ ცისტიტზე ჩივიან, თუმცა შარდის ანალიზებში ბაქტერიების ზრდა არ ფიქსირდება. ასეთ შემთხვევებში ექიმები არაინფექციურ მიზეზებს ეძებენ. ხშირად ქალები ცისტიტად აღიქვამენ შარდის ბუშტის არასპეციფიკურ ან ქრონიკულ გაღიზიანების სიმპტომებს, რომლებიც შეიძლება მცირე მენჯის სხვა პროცესებით იყოს გამოწვეული. ასევე არსებობს „შიდა-უჯრედული რეზერვუარების“ ჰიპოთეზა: ბაქტერიებს შეუძლიათ შეაღწიონ შარდის ბუშტის ეპითელიუმის უჯრედებში და იქ დარჩნენ მძინარე მდგომარეობაში — არ გამოვლინდნენ სტანდარტულ ანალიზებში, მაგრამ მაინც იწვევდნენ დისკომფორტს.
ცისტიტი და სექსუალური ცხოვრება: პირდაპირი კავშირი
ბევრი ქალისთვის აქტუალურია კითხვა: რატომ ვითარდება ცისტიტი სქესობრივი კავშირის შემდეგ? სექსუალური აქტივობა ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი რისკფაქტორია. სიახლოვის დროს ბაქტერიები მექანიკურად შეიძლება გადავიდნენ ურეთრაში. თუ ამას ემატება სპერმიციდების გამოყენება (ლუბრიკანტებში ან დიაფრაგმებში), რისკი მნიშვნელოვნად იზრდება, რადგან ისინი ცვლიან ქიმიურ გარემოს და ანადგურებენ სასარგებლო ფლორას. ასეთ შემთხვევებში ექიმმა შეიძლება შემოგთავაზოთ სპეციალური პროფილაქტიკა, რომელიც უშუალოდ სქესობრივ აქტს უკავშირდება.
ფარული მიზეზები: რატომ არის მნიშვნელოვანი უფრო ფართოდ შევხედოთ?
თუ ცისტიტი მკურნალობაზე რეაგირების გარეშე წლებია გაწუხებთ, მიზეზები შეიძლება უფრო ღრმა იყოს, ვიდრე უბრალოდ ინფექციის მოხვედრა:
- გენეტიკა: ზოგიერთ ქალში ლორწოვანი გარსის უჯრედებს აქვთ განსაკუთრებული რეცეპტორები, რომლებზეც ბაქტერიები უფრო მარტივად ეკვრიან. ეს მემკვიდრეობითი წინასწარგანწყობაა
- ჰორმონული ფონი: პოსტმენოპაუზურ ქალებში ესტროგენების დეფიციტი ცვლის შარდსასქესო სისტემის ქსოვილებს და მათ ინფექციის მიმართ დაუცველს ხდის
- ანატომია და ფიზიოლოგია: ცისტოცელე (შარდის ბუშტის დაქვეითება), არასრული დაცლა ან შარდის შეუკავებლობა ქმნის პირობებს ბაქტერიების მუდმივი გამრავლებისთვის
როდის არის საჭირო ღრმა გამოკვლევა?
უმეტეს შემთხვევაში უროლოგს საკმარისია თქვენი ჩივილები და შარდის სტანდარტული კულტურა. თუმცა არსებობს სიტუაციები, როდესაც საჭიროა ექსპერტული გამოკვლევა (თირკმლების ულტრაბგერა ან კომპიუტერული ტომოგრაფია), პათოლოგიების გამოსარიცხად:
• თუ შარდში მუდმივად ვლინდება ბაქტერია Proteus (ხშირად კენჭებთან არის დაკავშირებული)
• თუ მკურნალობის შემდეგ შარდში სისხლი რჩება
• თუ ადრე გქონდათ თირკმლის კენჭების გამოსვლის შემთხვევები
• თუ ინფექციას თან ახლავს მაღალი სიცხე და წელის არეში ტკივილი
როგორ გავწყვიტოთ მანკიერი წრე?
ქრონიკული ცისტიტი, რომლის მიზეზები ხშირად ცხოვრების წესსა და ბიოლოგიაშია, მოითხოვს არა „ძლიერ ანტიბიოტიკებს“, არამედ სწორ პროფილაქტიკას. სითხის მიღების გაზრდა დღეში 2–3 ლიტრამდე, სპერმიციდებზე უარის თქმა და, გარკვეულ შემთხვევებში, ადგილობრივი ესტროგენული საშუალებების გამოყენება (მენოპაუზაში მყოფი ქალებისთვის) შეტევების სიხშირეს 50%-ით ან მეტად ამცირებს.
გახსოვდეთ: რეციდივირებადი ცისტიტი იშვიათად იწვევს ჯანმრთელობის გრძელვადიან პრობლემებს, როგორიცაა თირკმლის დაავადებები, თუ არ არსებობს ანატომიური ანომალიები. ექიმის მთავარი ამოცანაა დაგიბრუნოთ კომფორტი და საკუთარი სხეულის მიმართ ნდობა.